21) NİHAVEND MAKAMI

Nihavend Makamı, Buselik Makamı dizisinin Rast perdesi üzerine göçürülmesiyle elde edilir.

a. Durak: Rast perdesidir
b. Seyir: Inici - çıkıcıdır
c. Güçlü: Neva perdesidir
d. Yeden: Irak perdesidir
e. Donanim: Si küçük mücennep bemol, Mi küçük mücennep bemol

Göçürülmüş Makamlar Makamlar )bölüm
Tam - Bakiye - Tam - Tam - Bakiye - Tam - Tam

Nihavent Makamı dizisi hem alt hem de üst taraftan genişleme yapar. Alt taraftan Hicaz dörtlüsü, üst tarftan Buselik beşlisi olarak genişler.

Nihavent Makamı, Türk Musıkisi makamları içerisinde en fazla kullanılan makamlardan biridir. Nihavent Makamı dizisinin seslerinin müsait olması nedeniyle Batı Müziği enstrümanları ile de rahatlıkla icra edilebilir.

Dizinin Seyri: İnici - çıkıcı seyre sahip olan Nihavent Makamının seyrine genellikle orta seslerden başlanır. Neva perdesi üzerindeki Kürdi veya Hicaz dörtlüsünün sesleri kullanılarak güçlü sesi olan Neva perdesinde asma kalışlar yapılır. Buselik beşlisinin sesleri kullanılarak tiz seslerde dolaşılır. İnişte çeşitli geçkiler kullanılarak tekrar Neva perdesinde asma kalış yapılır. Dizinin orta seslerinde dolaşılır. Karar perdesine inilirken Buselik sesleri kullanılır. Karardan önce, dizi alt taraftan Hicaz sesleriyle genişleme yapar. Buselik beşlisinin sesleri ile Yedeni olan Irak perdeside gösterilerek Karar sesi olan Rast perdesinde karar verilir.

Bu Makamdaki Bazı Şarkılar:
* Ağlamakla, inlemekle ömrüm gelip geçiyor (Sadi Hoşses)
* Ahımı hicranımı sakladım gizli tuttum (Selahattin İnal)
* Aşka gönül vermem, aşka inanmam (Baki Çallıoğlu)
* Aşkımın ilk baharı, ilk heyecanım benim (Arif Sami Toker)
* Aşkın susuz bağında pınar gibi çağlarım (Sadettin Kaynak)
* Aşk nedir, nasıldır, bilen var mı (Avni Anıl)
* Ayrıldı gönül şimdi yine bir tek eşinden (Zeki Duygulu)
* Ayrılmak ne kadar zor, unutulmak çok acı (Ekrem Güyer)
* Bahar bitti güz bitti, artık bülbül ötmüyor (Sadettin Kaynak)
* Bahar geldi gül açıldı, ruhuma neşe saçıldı (Teoman Alpay)
* Bakmıyor çeşm-i siyeh feryade (Hacı Arif Bey)
* Bekledim de gelmedin, sevdiğimi bilmedin (Yesari Asım Arsoy)
* Benim gönlüm sarhoştur yıldızların altında (Kaptanızade Ali Rıza Bey)
* Biraz kül biraz duman, o benim işte (Avni Anıl)
* Bir demet yasemen, aşkımın tek hatırası (Zeki Müren)
* Bir ihtimal daha var, o da ölmek mi dersin (Osman Nihat Akın)
* Bu gün yine gönlümün bahçesinde gezindim (Emin Ongan)
* Doymadım sana, ağlarım ah ederek yana yana (Nevzat Akay)
* Ellerim böyle boş, boş mu kalacaktı (Şekip Ayhan Özışık)
* Gizli aşk bu, söyleyemem, derdimi hiç kimseye (Zeynettin Maraş)
* Gök yüzünde yalnız gezen yıldızlar (Teoman Alpay)
* Güzel bir göz, beni attı, bu derin sevdaya (Osman Nihat Akın)
* İçimde nice uzun yılların özlemi var (Avni Anıl)
* İnleyen nağmeler ruhumu sardı (Zeynettin Maraş)
* Kalbe dolan o ilk bakış, unutulmaz unutulmaz (Erol Sayan)
* Körfezdeki dalgın suya bir bak, göreceksin (Osman Nihat Akın)
* Leylakları sünbülleri, soldurdun gonca gülleri (Zekai Tunca)
* Mihrabım diyerek sana yüz vurdum (Avni Anıl)
* Mümkün mü unutmak güzelim, neydi o akşam (Rakım Elkutlu)
* Ne dert kalır ne hüzün, bir sudur akar zaman (Sadettin Kaynak)
* Sevil neşelen, sevme yanarsın (Sadettin Öktenay)
* Şarkılar seni söyler, dillerde nağme adın (Muzaffer İlkar)
* Unutturamaz seni hiç bir şey, unutulsam da ben (Ekrem Güyer)
* Yine bu yıl Ada sensiz içime hiç sinmedi (Osman Nihat Akın)
* Yok başka yerin (Kalamış) (Münir Nurettin Selçuk)



22) KÜRDİLİHİCAZKAR MAKAMI

Kürdilihicazkar Makamı, Kürdi Makamı dizisinin Rast perdesi üzerine göçürülmesiyle elde edilir.

a. Durak: Rast perdesidir
b. Seyir: Inicidir
c. Güçlü: Gerdaniye perdesidir (İkinci derecede Çargah)
d. Yeden: Acemaşiran perdesidir
e. Donanım: Si küçük mücennep bemol, Mi küçük mücennep bemol, La küçük mücennep bemol

Göçürülmüş Makamlar Makamlar )bölüm
Bakiye - Tam - Tam - Tam - Bakiye - Tam - Tam

Not: Kürdilihicazkar Makamını ilk kez bulan ve kullanan bestekarımız Hacı Arif Bey'dir. Bu konuyu daha sonra açmayı düşündüğüm "Bestekarlarımız" başlığında paylaşacağım.

Dizinin Seyri: İnici bir seyre sahip olan Kürdilihicazkar Makamının seyrine genellikle tiz durak sesi olan Gerdaniye perdesinden başlanır. Çok parlak ve renkli nağmelerin yapıldığı Kürdilihicazkar Makamının seyri yapılırken Gerdaniye perdesindeki Kürdi ve Hicaz'lı kalışlar bu makamın karekteristik özelliğidir. Dizinin diğer sesleri kullanılarak Neva perdesinde Bayati'li kalışlar yapılır. Ana dizinin sesleri kullanılarak Kürdi dörtlüsünün sesleri ile Rast perdesinde karar verilir.

Bu Makamdaki Bazı Şarkılar:
* Aşkım Yeniköy sahili deryasını sardı (Yesari Asım Arsoy)
* Avuçlarımda hala sıcaklığın var inan (Yusuf Nalkesen)
* Bahar çiçek çiçek gelince güzel (Zekai Tunca)
* Başka söz söylemem aşktan yana ben ( (Alaeddin Yavaşça)
* Beni kör kuyularda merdivensiz bıraktın (Münir Nurettin Selçuk)
* Bir kendi gibi zalimi sevmiş yanıyormuş (Lemi Atlı)
* Bir sabah bakacaksın ki birtanem ben yokum (Selahattin İçli)
* Bitmez tükenmez bu dert, ömür diyorlar buna (Selahattin İçli)
* Bu akşam bütün meyhanelerini dolaştım İstanbul'un (Avni Anıl)
* Bu ateşi sen yaktın içime, gel de sen söndür (Necdet Tokatlıoğlu)
* Çamlar arasından süzülürken mehtap (Muzaffer İlkar)
* Çiçek nedir görmeden bozkırlara dalmışsan (Selahattin İçli)
* Dertleri zevk edindim, bende neşe ne arar (Selahattin İnal)
* Geçmesin günümüz sevgilim yasla (Alaeddin Yavaşça)
* Gel sen bize akşam, yine mehtap görünsün (Muzaffer İlkar)
* Her tel saçı bir ter dudağın değdiği yerdir (Kaptanızade Ali Rıza Bey)
* Hüzün zaman zaman deli dalgalarla gelir (Selahattin İçli)
* Muntazır teşrifine hazır kayık (Hacı Arif Bey)
* Ne demiştin niçin caydın sözünden (Selahattin Pınar)
* Ne o bensiz edebilir, ne temelli gidebilir ( Yusuf Nalkesen)
* Nereden sevdim o zalim kadını (Selahattin Pınar)
* Ne senin aşkına muhtaç, ne esirin olacağım ( Muzaffer İlkar)
* Ömrümce o saf aşkını kalbimde yaşatsam (Yesari Asım Arsoy)
* Öyle dudak büküp hor gözle bakma (Avni Anıl)
* Saymadım kaç yıl oldu sen ellerin olalı ( Yusuf Nalkesen)
* Seni ben ellerin olsun diye mi sevdim (Baki Duyarlar)
* Sevmek acı bir arzu derler, sevilmiyor sevenler (Avni Anıl)
* Söyle naz mı bu kaş çatış (Yusuf Nalkesen)
* Şarap mahzende yıllanır, aşkın kalbimde yıllanıyor (Sadi Hoşses)
* Yıldızlara baktırdım fallarda çıkmıyorsun (Zekai Tunca)
* Yıldızlı semalardaki haşmet ne güzel şey (Sadi Hoşses)
* Zil, şal ve gül (Endülüs'te raks) (Münir Nurettin Selçuk)



23) ZİRGÜLELİ SUZİNAK MAKAMI

Zirgüleli Suzinak Makamı, Zirgüleli Hicaz Makamı dizisinin Rast perdesi üzerine göçürülmesiyle elde edilir.

a. Durak: Rast perdesidir
b. Seyir: Inici - çıkıcıdır
c. Güçlü: Neva perdesidir
d. Yeden: Irak perdesidir
e. Donanım: Si koma bemol, Mi bakiye bemol, La bakiye bemol, Fa bakiye diyez

Göçürülmüş Makamlar Makamlar )bölüm

Dizinin Seyri: Zirgüleli Suzinak Makmının seyrine Neva perdesi civarından başlanır. Dizinin orta seslerinde dolaşılarak Neva perdesinde asma kalış yapılır. Neva perdesi üzerindeki Hicaz dörtlüsünün sesleri, bazen Rast dörtlüsü halinde de kullanılarak, tiz durak üzerindeki genişleme seslerine geçilir. Tekrar ana dizini seslerine inilir. Çargah perdesinde Nikriz'li, Segah perdesinde de Hüzzam'lı asma kalışlar yapılabilir. Ana dizinin seslerine geçilerek Hicaz beşlisinin sesleriyle Rast perdesinde karar verilir.

Bu Makamdaki Bazı Şarkılar:
* Ayrı düştüm sevgilimden, dünya bana dar oldu (Yesari Asım Arsoy)
* Benim yarem gibi yare bulunmaz (Latif Ağa)
* Dokunma kalbime zira çok incedir kırılır (Gavsi Baykara)
* Ellere uzaktan bak, bana yakın gel (Osman Nihat Akın)
* Gülüp geçtin ben ağlarken, şimdi sitemin niye (Muzaffer İlkar)
* Ne müşkülmüş seni sevmek, sana yar olmak (Osman Nihat Akın)
* Şimdi uzaklardasın, gönül hicranla doldu (Zeki Müren)


24) ŞEDARABAN (ŞEDD-İ ARABAN) MAKAMI

Şedaraban Makamı, Zirgüleli Hicaz Makamı dizisinin Yegah perdesi üzerine göçürülmesiyle elde edilir.

a. Durak: Yegah perdesidir
b. Seyir: Inicidir
c. Güçlü: Neva perdesidir (İkinci derece Rast)
d. Yeden: Kaba Nim Hicaz perdesidir
e. Donanım: Si bakiye bemol, Mi bakiye bemol, Fa bakiye diyez, Do bakiye diyez

Göçürülmüş Makamlar Makamlar )bölüm
Dizinin Seyri: İnici bir makam olan Şedaraban Makamının seyrine genellikle Neva perdesi civarından başlanır. Bu perde de asma kalış yapılarak dizinin seslerinde dolaşılır. Sonra dizinin genişleme seslerine geçilir. Neva perdesinde Hicaz'lı olarak dolaşılır. Tekrar dizinin seslerine inilir. Buradan ana dizinin seslerine geçilerek Yegah üzerindeki Hicaz beşlisinin sesleri kullanılarak karar perdesine inilir. Yedeni olan Kaba Nim Hicaz sesi gösterilerek karar verilir.

Bu Makamdaki Bazı Şarkılar:
* Bade-i vuslat içilsin, kase-i fağfurdan (Faize Ergin)
* Gecemiz kapkara, saki sun elin nur olsun (Sadettin Kaynak)
* Gönlümü mest eyledin (Cevdet Çağla)


alıntı