VURGULAR:


Bir sözcüğün içindeki kuvvetli okunan heceye, o sözcüğün vurgusu denir. Şarkı söylerken eserdeki vurgular iyi belirtilmelidir.

Sözcükler vurgularına göre dört kategoride incelenebilir.



1-VURGUSU SONDA BULUNANLAR:


ÖRNEK:

Kapı, kapılar, sapan gibi cins isimlerin son hecesi vurgulu okunur.


2-VURGUSU BAŞTA BULUNANLAR :


a- Kıta, ülke, deniz, köy, kasaba, şehir, yer, semt, mahalle, ada, göl, akarsu isimlerinde vurgu başa gelir.
ÖRNEK: Asya, Türkiye, Merzifon, Sakarya

b- Pekiştirme sıfatlarında
ÖRNEK: Kapkara, apaçık, yemyeşil...


c- İşaret sıfatlarında
ÖRNEK: İşte, şöyle, böyle

d- Soru sıfatlarında
ÖRNEK: Hangisi, nasıl, ne kadar

e- Belgisiz sıfatlarda
ÖRNEK: Herhangi, birtakım , hayli

f- Soru zamirlerinde
ÖRNEK: Hangisi, nerde

g- Bağ olarak kullanılan hecelerde
ÖRNEK: Neyse, yani, şayet, çünkü, zira, fakat

h- Belgisiz zamirlerde
ÖRNEK: Öbürü, hiçbiri, her biri, hepsi

ı- Zarflarda
ÖRNEK: Elbet, hemen, burada, şurada, nihayet, erkenden

j- Fiiller gibi çekimlenen (var, yok) sözcüklerinde
ÖRNEK: Var mı, varmışım, vardın

k- Kökleri tek hece olan fiillerin emir 2. şahıslarında
ÖRNEK: gel, gelin, geliniz

l- Kökleri tek hece olan fiillerin bütün olumsuz çekimlerinde
ÖRNEK: Kazma, kazmamıştım, kazmayınız



3- VURGUSU ARADA BULUNANLAR :


a- Olumlu fiillerin bileşik zamanlarıyla, emirlerin ikinci şahıslarında

ÖRNEK: Getiriniz, kaldırınız, okuyun

b- Bütün olumsuz fiillerle, olumsuz mastarların bütün zamanlarında vurgu, olumsuz eki "me" ya da "ma" hecesinden daha önceki heceye düşer.

ÖRNEK: İnanmıyorum, sevindirmemek

c- Cümle takısı olan sözlerle, fiilimsi zarflarda vurgu, sondan bir evvelki heceye düşer.

ÖRNEK: Alırken, severken, çaldıkça, güzeldir, temizdir


d- "Ce, cesine, ca, casına" takılarını alan zarflarda vurgu, takıdan önceki heceye düşer.

ÖRNEK: Sevince, delicesine, insanca, insancasına


Not: Yalnız aynı takıları alan sıfatların vurgusu sondadır.

e- Zaman zarfları (Den beri, dan beri) eklerini aldığı zaman, vurgu bu eklerin ilk hecesine düşer.

ÖRNEK: Gördüğümden beri, seveliden beri

f- "ise, idi, ile, iken" sözcüklerinin kısaltılmış biçimlerini takı olarak alan sözcüklerde vurgu, takılardan önceki heceye düşer.

ÖRNEK: almışken, sessizce, kaldıysa, Akif’le, serindi


4- VURGUSU OLMAYANLAR :

a - mi, mı, mü, mu,soruları ve çekimleri
b - ve, de, da, dahi bağları
c - idi, ise, ki, iken ekleri
d - "bir" belgisiz sıfat ise; vurgusuz, sayı sıfatı ise; vurguludur.
e - Daha, gibi, için kelimeleri, bazen vurgu almazlar.

ÖRNEK : Yurt için çalış, arkadaşın gibi ol